Aandoeningen
artrose duimbasis
Artrose is een aandoening van de gewrichten. Normaal gesproken zijn de uiteinden van de botten in een gewricht bedekt met kraakbeen, dat ervoor zorgt dat de botten soepel en pijnloos over elkaar heen schuiven. Bij artrose slijt het kraakbeen en gaan de botten tegen elkaar wrijven.
Pijn bij het vastpakken van voorwerpen met de duim en vingers. Naarmate de situatie verergert, gaat de geringste beweging al pijn doen. De kracht neemt af en de duim kan bij gebruik dikker worden.
Gewrichten hebben een ophanging die ontwrichting voorkomt. De ophanging van het duimbasisgewricht kan in de loop der jaren verslappen, waardoor de gewrichtsoppervlakken verkeerd over elkaar bewegen. Artrose kan ook ontstaan na gewrichtsletsel, een breuk of door bepaalde auto-immuun ziekten zoals reuma.
Bij vroegtijdige ontdekking van de aandoening kan deze behandeld worden met niet-operatieve maatregelen als bewegingsbeperking, een spalkje of een injectie die de zwelling tegengaat. In gevorderde gevallen is een operatie noodzakelijk. Bij deze operatie wordt het botje met een versleten gewrichtsvlak uit de duimbasis verwijderd.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties. Zo kan er een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden, de kans hierop is echter minimaal.
De hand wordt gedurende enkele weken verbonden in gips. Alleen de duimtoppen kunnen dan nog bewegen en het is goed als dit regelmatig gebeurt. Na een week verricht de gipsverbandmeester een gipswissel. Enkele weken nadat het gips is verwijderd kan onder begeleiding van de handtherapeut begonnen worden met oefeningen om optimale kracht en beweeglijkheid te herwinnen.
De operatie laat een klein litteken achter. Vaak duurt het drie tot zes maanden voordat de pijnklachten helemaal weg zijn. Daarna is de hand krachtiger dan voor de operatie.
artrose van de pols
Artrose is een aandoening van de gewrichten. Normaal gesproken zijn de uiteinden van de botten in een gewricht bedekt met kraakbeen, dat ervoor zorgt dat de botten soepel en pijnloos over elkaar heen schuiven. Bij artrose slijt het kraakbeen en gaan de botten tegen elkaar wrijven. Er ontstaan klachten en uiteindelijk gaat het gewricht kapot.
Artrose in de pols geeft pijnklachten, zwelling en een verminderde beweeglijkheid. Deze klachten kunnen u in uw dagelijks leven, bijvoorbeeld tijdens uw werk, beperken.
Gewrichten hebben een ophanging die ontwrichting voorkomt. In de loop der jaren kan de ophanging van het polsgewricht gaan verslappen waardoor de gewrichtsoppervlakken verkeerd over elkaar bewegen en artrose ontstaat. De aandoening kan ook ontstaan na gewrichtsletsel, een breuk of bepaalde auto-immuun ziekten zoals reuma.
Voor operatieve behandeling van artrose van de pols zijn er drie opties:
1: behandeling van het specifiek versleten deel van de pols wanneer sprake is van gedeeltelijke artrose 2: een vervanging van het polsgewricht door een kunstgewricht
3: het vastzetten van het gehele polsgewricht.
Welke operatie wordt gekozen is afhankelijk van de specifieke aangedane gewrichten in combinatie met de persoonlijke behoeften van de patiënt en het soort activiteiten dat hij verricht.
1: behandeling van het specifiek versleten deel van de pols wanneer sprake is van gedeeltelijke artrose 2: een vervanging van het polsgewricht door een kunstgewricht
3: het vastzetten van het gehele polsgewricht.
Welke operatie wordt gekozen is afhankelijk van de specifieke aangedane gewrichten in combinatie met de persoonlijke behoeften van de patiënt en het soort activiteiten dat hij verricht.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties, deze is echter in dit geval klein. Zo kan er een infectie, een bloeding of een peesletsel optreden. In uitzonderlijke gevallen kan de polsprothese uit de kom raken.
Na sommige behandelingen is een gipsverband noodzakelijk. Bij andere behandelingen mag de patiënt de pols meteen weer bewegen. Tegen de pijn en de zwelling helpt een rustgips het beste. Nabehandeling door de handtherapeut is essentieel voor een optimaal resultaat.
Na de revalidatieperiode van twee tot drie maanden is de pijn in de pols over het algemeen minimaal. De pols kan na de behandeling doorgaans maximaal 50 procent buigen en strekken in vergelijking met een normale pols. Wel is de pols normaal belastbaar.
botbreuk
De hand is opgebouwd uit negentien botten, de pols uit tien botten. Al deze botjes kunnen breken.
Pijn, zwelling en bewegingsbeperking. Soms is een duidelijke scheefstand zichtbaar.
De oorzaak is meestal een ongeval.
Een botbreuk kan meestal met gips worden behandeld, maar soms is een operatie noodzakelijk.
Juist omdat handen gemaakt zijn om te bewegen luistert de behandeling van botbreuken in de handen erg nauw. Dit geldt zowel voor de operatie, als voor de nabehandeling. Behandeling door een handchirurg en een handtherapeut is daarom van belang.
Juist omdat handen gemaakt zijn om te bewegen luistert de behandeling van botbreuken in de handen erg nauw. Dit geldt zowel voor de operatie, als voor de nabehandeling. Behandeling door een handchirurg en een handtherapeut is daarom van belang.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden. Bij een botbreuk die gepaard gaat met een open wond is de kans op een infectie groot. Doorgaans wordt uit voorzorg antibiotica toegediend.
Het streven is de botbreuk zo te behandelen dat de patiënt meteen met de handtherapeut bewegingen kan gaan oefenen. Kracht komt pas terug vier tot zes weken nadat de botbreuk is genezen.
De botbreuk zelf geneest vrijwel altijd. Een optimale nabehandeling is vereist om de beweeglijkheid van de hand te herwinnen en te behouden.
bottumor
Een bottumor kan ontstaan uit bot, kraakbeen of vanuit cellen die geen bot of kraakbeen maken, maar wel in de botten aanwezig zijn. Dit zijn bijvoorbeeld bloedvaten of bindweefselcellen. Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Bottumoren zijn meestal goedaardig.
Pijn, doorgaans ter plekke van de tumor. De pijn is vaak vaag, maar kan ’s nachts soms heviger zijn. In enkele gevallen wordt een zwelling gezien.
Vaak is onduidelijk waardoor een bottumor ontstaat. Een enkele keer is sprake van een zeldzame erfelijke aandoening, met een verhoogde kans op het ontwikkelen van een bottumor.
Bij een goedaardige bottumor is meestal geen operatie nodig. Klachten kunnen aanleiding zijn om tot een operatieve ingreep te besluiten, waarbij dan de bottumor wordt verwijderd. De holte die ontstaat na verwijdering van de tumor wordt gevuld met bottransplantaat uit de pols of uit het bekken. Kwaadaardige bottumoren worden behandeld door een oncologisch chirurg.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties. Zo kan er een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden, de kans hierop is echter minimaal.
In de hand en vingers is er nauw contact tussen botten en pezen. Bij verwijdering van een tumor uit het bot moeten meestal pezen worden aangeraakt, die daardoor kunnen verkleven. Nabehandeling door de handtherapeut is daarom vereist.
Behandeling van goedaardige bottumoren leidt doorgaans tot goede resultaten. Bij kwaadaardige tumoren is de prognose afhankelijk van het al of niet aanwezig zijn van uitzaaiingen.
buigpeesletsel
Het buigen van de vingers is alleen mogelijk met intacte buigpezen. Buigpezen lopen aan de binnenkant van de vingers, door de handpalm naar de onderarm. De spieren die aan de buigpezen vastzitten bevinden zich in de onderarm. Een snijwond ergens tussen vinger en onderarm kan tot buigpeesletsel leiden.
De aangedane vinger kan niet meer volledig buigen.
Buigpeesletsel is vrijwel altijd het gevolg van een snijwond met een mes of door glas.
De behandeling van een doorgesneden buigpees bestaat uit het hechten van deze buigpees. Twee problemen doen zich hierbij voor. Ten eerste zijn buigpezen slecht doorbloed, zodat de pees pas zes weken na hechting weer voldoende krachtig is. In die zes weken mag de patiënt de vingers niet buigen. Ten tweede bewegen buigpezen in de vinger zich door een koker. De wond aan de buigpees kan deze doen vastkleven aan zijn eigen koker waardoor hij niet meer kan bewegen. Het dilemma is dat de buigpees na hechting niet mag worden bewogen - omdat hij dan knapt - en tegelijk wel moet worden bewogen om te voorkomen dat hij vastkleeft aan zijn koker.
Bij elke operatie is er een - minimale - kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden. Buigpezen lopen vlak naast de zenuwen; door snijwonden beschadigen vaak beide structuren. In dat geval moet niet alleen de buigpees, maar ook de zenuw worden gehecht.
Voor een goed herstel moet de patiënt gedurende zes weken een zogeheten dynamische spalk dragen. Deze spalk houdt de vinger met een elastiek gebogen. De vinger kan zelfstandig worden gestrekt - de strekpees is immers niet kapot - en bij ontspanning buigt het elastiek de vinger. Op deze wijze geneest de buigpees terwijl hij beweegt en zonder de buigpees aan te spannen. Dit alles gaat onder begeleiding van de handtherapeut.
De genezing van de buigpees zelf geschiedt doorgaans voorspoedig. Vaak zal enige beperking in het buigen blijven bestaan.
carpaaltunnelsyndroom
Het carpaaltunnel syndroom (CTS) ontstaat door beknelling van een belangrijke zenuw in de pols. De zenuw loopt door een tunnel die aan de bovenzijde wordt afgesloten door de dwarse polsband. Wanneer het bindweefsel in de tunnel gaat zwellen, raakt de zenuw bekneld.
Deze kunnen nogal variëren of verschillend worden ervaren. Ze lopen uiteen van een prikkelend en pijnlijk gevoel in de handpalm en vingers tot een gezwollen, dik gevoel in de hand, uitstralende pijn naar de onderarm, elleboog en schouders en vermindering van de kracht van de hand. Veel patiënten hebben met name ’s nachts last. Hoewel de klachten doorgaans één hand betreffen, komt het voor dat later ook de andere hand wordt aangedaan.
De oorzaak van de zwelling van het bindweefsel is in de meeste gevallen onbekend. De klachten komen bij vrouwen nogal eens voor tijdens de zwangerschap of aan het begin van de overgang.
Een operatie kan nodig zijn als bij het carpaaltunnel syndroom sprake is van blijvende hinderlijke tintelingen en pijn in de hand. De zenuw wordt dan losgemaakt uit de carpale tunnel.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties. Er is een minimale kans op een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel.
De hand wordt verbonden in een drukverband en de eerste week moet de arm in de draagdoek. De patiënt mag de vingers bewegen. Het verband moet wel droog blijven: dus bij het douchen of baden een plastic zak eromheen. Na tien dagen mogen het verband en de hechtingen worden verwijderd. Dit kan bij de huisarts. De afspraak hiervoor maakt de patiënt zelf.
Bij de meeste patiënten zijn de tintelingen in de vingers en de (nachtelijke) pijn binnen enkele dagen verdwenen. Het dove gevoel kan wat langer aanhouden. Binnen een paar weken kunt u de hand weer gebruiken bij lichte werkzaamheden. Sommige mensen blijven enige weken tot maanden pijn houden bij het litteken.
carpal boss
Een carpal boss is een zwelling op de handrug die wordt veroorzaakt door een botuitwas op het gewricht tussen het middenhandsbeentje en het handwortelbeentje van een vinger.
Meestal een zichtbare, drukpijnlijke zwelling op de handrug. Soms zijn de strekpezen die over de zwelling bewegen ook geïrriteerd.
De precieze oorzaak is onbekend. In feite is er sprake van artrose van het betreffende gewricht, zonder dat van slijtage sprake is. De meeste patiënten zijn jonge vrouwen.
Een carpal boss is in principe ongevaarlijk. Wanneer de zwelling de enige klacht is kan er voor worden gekozen niets te doen. Indien wel wordt behandeld moet het teveel aan bot worden verwijderd tezamen met het aangedane deel van het gewricht. Als de zwelling na deze behandeling terugkeert, kan worden besloten het gewricht vast te zetten.
Bij elke operatie kunnen complicaties optreden, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop bij deze behandeling is echter zeer klein. Wel gebeurt het vaak dat de de carpal boss terugkomt.
Om de kans op terugkeer van de carpal boss te verkleinen mag het geopereerde gewricht gedurende twee weken niet worden bewogen. Daarom wordt een drukverband of gips aangelegd. Na twee weken mag de patiënt de hand weer gebruiken.
Na verwijdering van het carpal boss zijn de klachten doorgaans geheel verdwenen. Vaak blijft enkele maanden na de operatie wel een zwelling aanwezig.
complex regionaal pijnsyndroom
Complex Regionaal Pijn Syndroom (CRPS) is een pijnlijke aandoening van de hand, die kan optreden na een operatie aan arm of been of een ongeluk met een arm of been. De aangedane hand zwelt, verkleurt rood of blauw, wordt warm of juist koud en is meestal zeer pijnlijk. Deze verschijnselen zijn gebruikelijk na een letsel, maar treden bij CRPS buitenproportioneel sterk en langdurig op.
CRPS kan op verschillende manieren verlopen. Veelvoorkomende verschijnselen in het aangedane gebied zijn pijn, gevoelsstoornissen, kleurveranderingen en bewegingsbeperkingen.
CRPS doet zich meestal voor in reactie op een ongeval of een operatie. De oorzaak is niet bekend.
Dé behandeling voor CRPS bestaat niet. Veel CPRS-behandelmethoden worden gepropageerd en toegepast, maar hebben maar weinig effect omdat de oorzaak van de aandoening niet bekend is.
Basis van de behandeling is handtherapie, waarmee getracht wordt de functie van de hand goed te houden tot het CRPS spontaan verdwijnt.
Basis van de behandeling is handtherapie, waarmee getracht wordt de functie van de hand goed te houden tot het CRPS spontaan verdwijnt.
Geen;de behandeling van CRPS is niet operatief.
Het streven is erop gericht de functie van het aangedane lichaamsdeel zo optimaal mogelijk te houden tot de aandoening is uitgeblust. Bij 80–90 procent van de patiënten verdwijnen de CRPS-symptomen spontaan binnen een jaar.
Dupuytren
De ziekte van Dupuytren is een afwijking van de bindweefselplaat in de handpalm, zichtbaar in de vorm van knobbels of strengen. De strengen ontwikkelen zich geleidelijk in de richting van de vingers.
De strengen en knobbels geven meestal weinig pijnklachten. Soms zitten ze wel in de weg. Als de aandoening voortschrijdt, trekken de strengen de vingers in een gebogen stand en kunnen de vingers niet meer worden gestrekt.
De oorzaak van Dupuytren is onbekend.
Een operatie is mogelijk om de gebogen stand van de vingers te corrigeren. Tijdens deze operatie wordt zo veel mogelijk van het aangedane Dupuytrenweefsel verwijderd.
Bij elke operatie kunnen complicaties optreden, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is doorgaans minimaal. Echter, na Dupuytrenoperaties treden wel regelmatig wondgenezingsstoornissen op. Bij handen die opnieuw moeten worden geopereerd aan Dupuytren is de kans op complicaties groter.
De eerste dagen is de hand verbonden en rust de arm enige tijd in een draagdoek. Gebruikelijk is dat de vingers door deze operatie erg zwellen en daardoor aanvankelijk slechter kunnen buigen. De nazorg is gericht op het herwinnen van een zo optimaal mogelijke beweeglijkheid en vindt plaats onder begeleiding van de handtherapeut.
Bij de meeste patiënten wordt een goede verbetering bereikt in het corrigeren van de gebogen stand van de vingers. Bij een ernstige buigstand (die al lang bestaat) lukt dit niet altijd. De gewrichtskapsels zijn dan definitief verstijfd.
ganglion
Een ganglion is een gladde zwelling die vaak voorkomt op de bovenkant of onderkant van de pols en soms ook op de vingers. Het is een goedaardige blaas met vocht die vastzit aan het gewricht of een pees.
Een ganglion geeft niet altijd klachten. Soms voelen patiënten pijn of tintelingen als het ganglion op een zenuw drukt.
De precieze oorzaak van een ganglion is niet bekend, maar een lokale irritatie lijkt een rol te spelen.
Een operatie is te overwegen indien het ganglion leidt tot pijn, zwakte en tintelingen. Er wordt een sneetje gemaakt zodat het ganglion kan worden verwijderd.
Zoals bij elke operatie kunnen ook hier complicaties optreden, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is echter minimaal. Vooral ter plaatse van de pols moet men er rekening mee houden dat het ganglion terugkomt.
Na verwijdering van een ganglion blijft de pols circa twee weken verbonden. In deze periode van rust vormt zich littekenweefsel, waardoor de kans op terugkeer van het ganglion wordt verkleind.
Na de operatie zijn de pijnklachten niet altijd direct over. Patiënten kunnen nog enkele dagen tot weken last houden van pijn in het operatiegebied. In ongeveer 30 procent van de gevallen komt het ganglion na verloop van tijd weer terug. Een nieuwe operatie kan dan nodig zijn.
gewricht uit de kom
Alle gewrichten in hand en pols kunnen ontwricht raken, meestal als gevolg van een ongeval. Gewrichten hebben een ophanging die ontwrichting voorkomt. Gaat een gewricht uit de kom, dan is de gewrichtsophanging meestal ook beschadigd.
Pijn, zwelling en bewegingsbeperking. Een gewricht uit de kom kan niet meer normaal bewegen.
De oorzaak is meestal een ongeval.
Bij een simpele ontwrichting kan het gewricht weer in de kom worden geduwd of getrokken. Soms lukt dit alleen nadat het gewricht tijdens een operatie is opengemaakt. Als ook de gewrichtsophanging is beschadigd, zal deze worden gerepareerd.
Bij elke operatie is er een kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden.
Een ontwrichting betekent voor hand- en vingergewrichten een grote beschadiging. Nabehandeling door de handtherapeut is essentieel om een optimale beweeglijkheid van het gewricht terug te krijgen.
De mate van beweeglijkheid van een gewricht dat uit de kom is geweest, is afhankelijk van de uitgebreidheid van het letsel. Meestal kan een goede beweeglijkheid worden herwonnen.
Kienböck
Bij de ziekte van Kienböck treedt verschrompeling op van een van de handwortelbeentjes in de pols. Omdat de handwortelbeentjes heel precies ten opzichte van elkaar bewegen, heeft verschrompeling van één beentje invloed op alle andere.
De ernst van de klachten is afhankelijk van de mate van verschrompeling. Aanvankelijk is sprake van milde pijn in de pols, toenemend bij activiteit. Later is sprake van constante pijn, treedt zwelling op en bewegingsbeperking van de pols.
Een verminderde doorbloeding leidt tot verschrompeling van het handwortelbeentje. Onbekend is of de verminderde doorbloeding spontaan ontstaat of wordt veroorzaakt door een ongeval.
Behandeling is gericht op verbetering van de doorbloeding van het handwortelbeentje, het remmen van het verschrompelen van het handwortelbeentje en het voorkomen van slijtage van het polsgewricht.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden. Herstel na polschirurgie neemt doorgaans enkele maanden in beslag en leidt tot beperking van de beweeglijkheid.
Nazorg is gericht op het herwinnen van een zo optimaal mogelijke beweeglijkheid en vindt plaats onder begeleiding van de handtherapeut.
Behandeling van Kienböck beoogt verergering te voorkomen. Na operatieve behandeling hebben de meeste patiënten minder pijn, maar ook een minder beweeglijk polsgewricht.
malletduim
Van een malletduim is sprake als de strekpees van het laatste duimkootje is losgescheurd. Soms scheurt er ook een kleiner of groter botstukje van dit kootje af. In beide gevallen is het gevolg hetzelfde: het eindkootje van de duim hangt af en kan niet meer worden gestrekt. De duim lijkt dan op een hamertje (in het Engels ‘mallet’).
De duim is aanvankelijk soms pijnlijk en gezwollen rondom het eindgewrichtje. Het eindkootje van de duim staat gebogen en kan niet actief worden gestrekt. Met behulp van de andere hand is dit wel mogelijk.
Een malletduim ontstaat meestal door een directe klap op de top van een gestrekte duim. Dit kan voorkomen bij het vangen van een bal, of door de duim tegen de rand van de tafel te stoten. Ook een snijwond kan een malletduim veroorzaken.
Een malletduim hoeft doorgaans niet te worden geopereerd, tenzij met de strekpees een groter botstuk is losgescheurd. In de meeste gevallen wordt gedurende zes weken een spalkje aangebracht dat de duim in een gestrekte stand houdt. Zo kunnen de peesuiteinden weer aan elkaar groeien.
Soms komt het voor dat de duimtop na de spalkperiode toch weer gaat hangen. Dan moet de duim nogmaals gedurende drie tot vier weken continu worden gespalkt. Als daarna de top weer gaat hangen, kan de arts alsnog voor een operatie kiezen. De gescheurde strekpees wordt dan gehecht. Na deze operatie volgt een periode van revalidatie.
Tijdens de spalkperiode mag de patiënt de duimtop absoluut niet buigen. Als de spalk er even af moet om de duim schoon te maken, moet hij/zij de duimtop constant ondersteunen, zodat hij niet buigt. Na zes weken mag voorzichtig worden begonnen met het bewegen van de duimtop. De handtherapeut geeft hiervoor adviezen.
Over het algemeen goed. Soms zakt de duimtop toch weer iets terug, maar meestal leidt dat niet tot functionele problemen en kan de stand worden geaccepteerd.
malletvinger
Van een malletvinger is sprake als de strekpees van het laatste vingerkootje is losgescheurd. Soms scheurt er ook een kleiner of groter botstukje van dit kootje af. In beide gevallen is het gevolg hetzelfde: het eindkootje van de vinger hangt af en kan niet meer worden gestrekt. De vinger lijkt dan op een hamertje (in het Engels ‘mallet’).
In het begin is de vinger soms pijnlijk en gezwollen rondom het eindgewrichtje. Het eindkootje van de vinger staat gebogen en kan niet actief worden gestrekt. Met behulp van de andere hand is dit wel mogelijk.
Een directe klap op de top van een gestrekte vinger. Dit kan gebeuren bij het vangen van een bal, of door de vinger tegen de rand van de tafel te stoten. Ook een snijverwonding kan een malletvinger tot gevolg hebben.
Een malletvinger hoeft meestal niet te worden geopereerd, tenzij met de strekpees een groter botstuk is losgescheurd. Doorgaans wordt een spalkje aangebracht dat de vinger gedurende zes weken in een gestrekte stand houdt. Zo kunnen de peesuiteinden weer aan elkaar groeien.
Soms gaat de vingertop na de spalkperiode toch weer hangen. Dan moet de vinger gedurende drie tot vier weken opnieuw continu worden ondersteund met het spalkje. Als daarna de vingertop weer gaat hangen, kan de arts alsnog voor een operatie kiezen. De gescheurde strekpees wordt dan gehecht. Na deze operatie volgt een periode van revalidatie.
Tijdens de spalkperiode mag de vingertop absoluut niet worden gebogen. Als de spalk even af moet om de vinger schoon te maken, moet de vingertop constant worden ondersteund zodat hij niet buigt. Na zes weken de patiënt voorzichtig beginnen met het bewegen van de vingertop. De handtherapeut geeft hiervoor adviezen.
Het resultaat van de behandeling is over het algemeen goed. Soms zakt de vingertop toch weer iets terug, maar meestal leidt dat niet tot functionele problemen en kan de stand worden geaccepteerd.
midcarpale instabiliteit
De pols is opgebouwd uit acht handwortelbeentjes. Bij beweging van de pols volgen de acht handwortelbeentjes onderling een vast patroon. In het geval van midcarpale instabiliteit is dit vaste patroon verstoord door zwakte in de ophanging van het polsgewricht.
Soms pijn ter plaatse van de pols, verminderde kracht en soms de aanwezigheid van een ‘klik’ bij bewegingen. Kenmerkend is dat alle klachten zonder duidelijke aanleiding zijn ontstaan.
Midcarpale instabiliteit ontstaat door een te zwakke ophanging van het polsgewricht. De diagnose midcarpale instabiliteit wordt vaak niet herkend en pas laat gesteld. Patiënten zijn vaak jonge vrouwen met laxe gewrichten. De behandeling bestaat uit handtherapie. Het is van belang dat deze patiënten niet tot chirurgische behandeling worden verleid.
De verslapte ophanging waarvan sprake is bij midcarpale instabiliteit kan niet getraind worden. De stevigheid van de aangedane pols is alleen te verbeteren door de spieren in de onderarm te versterken en door de aansturing van de aangedane pols/hand te verbeteren. De oefeningen worden zo veel mogelijk binnen de pijngrens uitgevoerd. In de loop van de behandeling voert de handtherapeut de belasting op en bouwt hij de oefeningen verder uit. Het opbouwen van voldoende kracht duurt ruim zes maanden.
Bij de behandeling van midcarpale instabiliteit spelen geen operatierisico's.
Het handtherapeutisch oefenschema ter versteviging van het spierkorset is een intensieve behandeling. Deze impliceert meerdere bezoeken aan de handtherapeut voor advies, instructie en oefentherapie. Naast deze contacten is het zeer belangrijk dat de oefeningen die de therapeut voorschrijft dagelijks worden uitgevoerd. De behandeling staat of valt juist met thuis oefenen. Het is van groot belang de spieren die na verloop van tijd voldoende getraind zijn om het spierkorset te verstevigen, te blijven trainen middels de aangeleerde oefeningen.
Indien de voorschriften voor de oefeningen die de handtherapeut voorschrijft goed worden nageleefd, is de kans op een goed resultaat groot.
Quervain
Van Quervain is sprake als de strekpezen van de duim of de peesschede (de huls waar de pezen doorheen glijden) zijn geïrriteerd. Door de verdikking van de pezen kunnen deze niet meer goed door de peesschede glijden. Het is een onschuldige, maar lastige aandoening.
Aanvankelijk pijn aan de duimzijde van de pols, erger wordend bij beweging van de pols of de duim. Later kan de duim gaan haperen bij bewegen of zelfs vast komen te zitten.
De oorzaak van Quervain is meestal niet duidelijk. Soms is er sprake van overbelasting.
Quervain kan meestal worden behandeld met een injectie van ontstekingsremmers rond de beknelde strekpees. Doorgaans kan de huisarts deze behandeling uitvoeren. Na enkele weken inwerken slinkt het opgezette weefsel en beweegt de duim weer soepel. Bij een minderheid heeft deze injectie geen (blijvend) effect. Dan volgt een operatie waarbij de peesschede wordt opengesneden, zodat er weer ruimte ontstaat voor de verdikte pees. De duur van de ingreep is ongeveer vijftien minuten.
Bij elke operatie kunnen complicaties ontstaan, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is gering.
Over het algemeen ervaren patiënten weinig pijn na de operatie. Na ongeveer tien dagen worden de hechtingen verwijderd bij de huisarts. In principe zijn er dan geen beperkingen meer.
reuma
Reuma is de verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen van het bewegingsapparaat: gewrichten, pezen, banden en spieren. Er zijn maar liefst 200 verschillende soorten reuma. Wanneer reuma de hand- en polsgewrichten aantast, is er meestal sprake van de klassieke reumatoïde artritis.
De gewrichten zijn vaak langdurig ontstoken. Dit zorgt voor veel pijn, spierzwakte en stijfheid en grote vermoeidheid. Reumatoïde artritis is een grillige aandoening. Perioden waarin de ziekte actief is, worden afgewisseld door rustiger fasen met minder of geen ontstekingen. Als de handen en polsen zijn aangedaan, vallen de dikke, ontstoken knokkels het meest op. Deze kunnen uiteindelijk resulteren in een typische scheefstand richting de pink, tenzij het ontstekingsproces tijdig wordt geremd of gestopt.
De oorzaak van reuma is onbekend. Wel is duidelijk dat het afweersysteem (immuunsysteem) een belangrijke rol speelt. Gesuggereerd is dat het immuunsysteem van patiënten de lichaamseigen weefsels niet goed kan onderscheiden van de lichaamsvreemde weefsels. Daarom noemt men reumatoïde artritis ook wel een auto-immuunziekte: de afweerreactie is op lichaamseigen weefsels gericht, die daardoor beschadigd raken.
Bij beperking van de handfunctie door reumatoïde artritis zijn diverse behandelingen mogelijk. Deze behandelingen bestaan uit het verwijderen van weefsel of pezen, het koppelen van pezen en zelfs het vastzetten of vervangen van een heel gewricht.
Bij elke operatie is er een geringe kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden. Door hun reumamedicatie (bijvoorbeeld Methotrexaat) is de kans op complicaties bij reumapatiënten iets groter.
Het herstel verloopt bij reuma meestal trager dan gemiddeld. Na de operatie volgt een intensieve nabehandeling door de handtherapeut. Deze zorgt dat de gewrichten zo soepel mogelijk blijven en pezen zo goed mogelijk blijven glijden. Daarbij maakt de handtherapeut spalken om de functie zo goed mogelijk te ondersteunen.
Reuma is een almaar voortschrijdende aandoening, ondanks de veel betere medicijnen van tegenwoordig. Operatieve behandeling kan ter plekke de situatie verbeteren terwijl de aandoening elders de situatie weer verslechtert. Telkens moet goed worden afgewogen of een operatie voldoende soelaas biedt.
skiduim
Bij een skiduim is de gewrichtsband die aan de binnenzijde van de duim ligt (ulnaire collateraal ligament) gescheurd, verrekt of verslapt. Een beschadigde gewrichtsband kan leiden tot instabiliteit van het middelste duimgewricht. Ongeveer 10 procent van alle ski-ongelukken bestaat uit dit letsel, vandaar de naam.
Een pijnlijke en gezwollen binnenzijde van het middelste duimgewricht. Daarnaast leidt instabiliteit van het aangedane gewricht tot krachtverlies.
Meestal een ongeval.
Als de gewrichtsband is verrekt of slechts gedeeltelijk ingescheurd door acuut letsel, is een operatie niet nodig. Een spalk gedurende drie tot zes weken kan volstaan. Soms werkt deze behandeling echter niet en moet er alsnog worden geopereerd. Dit is ook het geval wanneer de gewrichtsband volledig is gescheurd of wanneer er losse botfragmenten zijn. De losgescheurde band wordt dan gehecht of opnieuw vastgezet aan het bot. Soms kan de gewrichtsband worden gereconstrueerd met behulp van een peestransplantaat. Is er sprake van gewrichtsslijtage, dan zal het gewricht worden vastgezet.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is minimaal.
Na de operatie gaat er een gipsspalk om de duim. Deze moet ongeveer vier weken blijven zitten. Daarna kan de patiënt starten met oefeningen onder begeleiding van de handtherapeut.
Het resultaat van een skiduimoperatie is veelal goed. Wel kan het geopereerde gewricht iets stijver aanvoelen dan voorheen.
strekpeesletsel
Het strekken van de vingers is alleen mogelijk met intacte strekpezen. Strekpezen lopen over de handrugzijde naar de onderarm. De spieren dia aan de strekpezen vastzitten bevinden zich in de onderarm. Een snijwond ergens tussen vinger en onderarm kan tot strekpeesletsel leiden.
De aangedane vinger kan niet meer volledig worden gestrekt.
Een verwonding door glas of een mes, of een vuistslag tegen iets scherps (gebit). Ook reuma kan het knappen van strekpezen veroorzaken.
De behandeling van een doorgesneden strekpees bestaat uit het hechten van deze strekpees. Vervolgens moet de vinger gestrekt vier weken in het gips. Daarna mag de vinger, onder begeleiding van de handtherapeut, weer langzaam worden bewogen.
Elke operatie geeft een - minimale - kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden.
Voor een goed herstel moet de vinger gestrekt vier weken in het gips. Na een strekpeeshechting kan door beschadiging van de glijlagen verkleving optreden tussen de strekpees en de huid of het bot. Daarom is nabehandeling onder begeleiding van een handtherapeut belangrijk.
In de meeste gevallen is het herstel na strekpeesletsel uiteindelijk goed.
triggerduim
Een triggerduim is een haperende duim waarvan de buigpees of de peesschede (dit is de huls waar de pees doorheen glijdt) is geïrriteerd. Door de verdikking van de pees kan deze niet meer goed door de peesschede glijden. Het is een onschuldige, maar lastige aandoening.
In het begin is er een geringe pijn of irritatie bij het buigen van de duim, vooral bij het vastgrijpen. Later kan de duimtop gaan haperen bij buigen of strekken of zelfs vast komen te zitten.
De oorzaak van een haperende duim is meestal niet duidelijk. Soms is er sprake van overbelasting.
Een triggerduim wordt meestal behandeld met een injectie van ontstekingsremmers rond de beknelde buigpees. Doorgaans voert de huisarts deze behandeling uit. Na enkele weken inwerken slinkt het opgezette weefsel en beweegt de duim weer soepel. Bij een minderheid heeft deze injectie geen (blijvend) effect en moet er worden geopereerd. De peesschede wordt daarbij opengesneden, waardoor weer ruimte ontstaat voor de verdikte pees. De duur van de ingreep is ongeveer vijftien minuten.
Bij elke operatie is er een kans op complicaties, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is echter minimaal.
Over het algemeen ervaren patiënten na de operatie weinig pijn. Het is belangrijk de geopereerde duim regelmatig volledig te buigen en te strekken om te voorkomen dat de losgemaakte buigpees gaat verkleven aan de genezende wond. Na ongeveer tien dagen worden de hechtingen verwijderd bij de huisarts. In principe zijn er dan geen beperkingen meer.
Meteen na de operatie moet de duim weer goed kunnen buigen en strekken. Na tien dagen worden de hechtingen verwijderd en is genezing vrijwel compleet. Er is nagenoeg geen kans op terugkeer van het probleem aan de geopereerde duim.
triggervinger
Bij een triggervinger is de buigpees van een van de vingers of de peesschede (dit is de huls waar de pees doorheen glijdt) geïrriteerd. Er ontstaat dan een verdikking van de pees waardoor deze niet meer goed door de peesschede kan glijden. Het is een onschuldige, maar lastige aandoening.
In het begin een geringe pijn of irritatie bij het buigen van de vinger, vooral bij het vastgrijpen. Later kan de vinger gaan haperen bij buigen of strekken of zelfs vast komen te zitten.
De oorzaak van een haperende vinger is meestal niet duidelijk. Soms is er sprake van overbelasting.
Een triggervinger wordt meestal behandeld met een injectie van ontstekingsremmers rond de beknelde buigpees. Doorgaans voert de huisarts deze behandeling uit. Na enkele weken inwerken slinkt het opgezette weefsel en beweegt de vinger weer soepel. Bij een minderheid heeft deze injectie geen (blijvend) effect en is een operatie noodzakelijk. De peesschede wordt opengesneden, waardoor weer ruimte ontstaat voor de verdikte pees. De duur van de ingreep is ongeveer vijftien minuten.
Bij elke operatie bestaat een kans op complicaties, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is gering.
Over het algemeen zijn er weinig pijnklachten na de operatie. De patiënt moet de geopereerde vinger regelmatig volledig buigen en strekken om te voorkomen dat de losgemaakte buigpees gaat verkleven aan de genezende wond. Na ongeveer tien dagen worden de hechtingen verwijderd bij de huisarts. In principe zijn er dan geen beperkingen meer.
Meteen na de operatie moet de patiënt de vinger weer goed kunnen buigen en strekken. Na tien dagen worden de hechtingen verwijderd en is genezing vrijwel compleet. Er is nagenoeg geen kans op terugkeer van het probleem aan de geopereerde vinger.
ulnaropathie
Ulnaropathie ontstaat door beknelling van een belangrijke zenuw ter hoogte van de elleboog.
Een pijnlijk tintelend gevoel in de pink en een deel van de ringvinger. Ook kan gevoelsvermindering in pink en ringvinger en krachtsverlies in de hand optreden.
Meestal is er geen aanleiding aan te geven. Wel kunnen regelmatige krachtige buig- en strekbewegingen van de elleboog (bijvoorbeeld bij het bedienen van apparaten) de beknelling van de zenuw ter hoogte van de elleboog doen ontstaan. Ook kan de beknelling van deze zenuw optreden door uitwendig letsel, voortdurende druk of door een vroeger doorgemaakt letsel zoals een botbreuk.
Bij ulnaropathie kan een operatie nodig zijn als sprake is van blijvende hinderlijke tintelingen en pijn in pink en ringvinger. Bij een operatie wordt de zenuw ter hoogte van de elleboog vrij gelegd.
Elke operatie geeft kans op complicaties als een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is echter minimaal.
Rust van de elleboog voor de wondgezing is wenselijk gedurende ongeveer twee weken. De wond moet droog blijven. Na ongeveer tien dagen worden de hechtingen verwijderd.
Pijn is meestal kort na de ingreep verdwenen, de tintelingen in de vingers nemen geleidelijk af. Het laatst herstelt doorgaans het krachtverlies in de hand. Rond het litteken op de elleboog blijft een wat doof gevoel ontstaan.
Wartenberg
Het syndroom van Wartenberg is een beknelling van een zenuw aan de duimzijde van de pols. Halverwege de onderarm komt deze zenuw door een nauw gaatje uit de spier en loopt dan verder onder de huid naar de duim. Wanneer de zenuw of de spier zwelt, raakt de zenuw ter plaatse van het nauwe gaatje bekneld.
Een prikkelend en pijnlijk gevoel in de onderarm en op de handrugzijde van de duim en wijsvinger. Klachten kunnen nogal variëren of verschillend worden ervaren. Veel patiënten hebben met name ’s nachts last.
Een tik of klap op de zenuw of spier. Ook door intensief gebruik van de onderarmspieren kan de zenuw of de spier zwellen en de zenuw bekneld raken.
De behandeling bestaat uit het ruimer maken van de opening waardoor de zenuw uit de spier treedt.
Elke operatie geeft een kans op complicaties. Er kan een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel optreden. De kans hierop is echter minimaal.
Over het algemeen hebben patiënten weinig pijn na de operatie. Na ongeveer tien dagen worden de hechtingen verwijderd bij de huisarts. In principe zijn er dan geen beperkingen meer.
Bij de meeste patiënten zijn de tintelingen en pijn binnen enkele dagen verdwenen. Het dove gevoel kan wat langer aanhouden.
wekedelentumor
Een tumor is een gezwel dat ontstaat door een woekering van cellen. Alle weefseltypen buiten bot worden gezamenlijk de weke delen genoemd en al deze weefseltypen kunnen een tumor vormen. Wekedelentumoren in de hand zijn bijna altijd goedaardig. De meest voorkomende wekedelentumor is het lipoom, een vetcellentumor.
Zichtbare zwellingen, meestal pijnloos. Soms is er toch sprake van pijn, doordat de tumor tegen een zenuw drukt.
Alle celtypen kunnen woekeren zonder een duidelijke oorzaak. De oorzaak van een wekedelentumor is vaak onduidelijk. Een enkele keer is sprake van een zeldzame erfelijke aandoening, waarbij een verhoogde kans bestaat op het krijgen van een wekedelentumor.
Wekedelentumoren in de hand zijn normaal gesproken goedaardig, daarom kan er veilig voor worden gekozen niet te opereren. Als er duidelijke klachten zijn, kan de tumor door middel van een operatie worden verwijderd.
Zoals bij elke operatie bestaat ook hier een geringe kans op complicaties, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel.
Na de operatie moet de wond twee weken genezen. De patiënt heeft geen beperkingen in deze periode.
Wekedelentumoren zijn meestal goed afgegrensd en volledig te verwijderen.
zenuwletsel
Zenuwletsel komt veel voor. Kenmerkend voor de directe uitval van een zenuw is gevoelsuitval en bewegingsbeperking van vingers of hand. De diagnose zenuwletsel wordt vaak gemist, doordat de wond (doorgaans de aanleiding) alle aandacht opeist en omdat er onvoldoende aan wordt gedacht en op getest.
Afwezigheid van gevoel in het gebied dat voorheen door de intacte zenuw van gevoel werd voorzien.
Zenuwletsel ontstaat meestal door een verwonding met iets scherps, bijvoorbeeld glas of een mes. Soms raakt een zenuw ook beschadigd door scheur- of bijtwonden.
De behandeling van een doorgesneden zenuw in een vinger bestaat uit het hechten van deze zenuw. De zenuw groeit vervolgens langs de hechting uit richting de vingertop. Dit gebeurt met een snelheid van één mm per dag, zodat het vaak lang duurt voor er weer gevoel bestaat in de vingertop.
Bij elke operatie is er een kans op complicaties, zoals een infectie, een bloeding of pees/zenuwletsel. De kans hierop is minimaal. Vingerzenuwen lopen vlak naast buigpezen en snijwonden beschadigen vaak beide structuren. In dat geval moet niet alleen de zenuw, maar ook de buigpees worden gehecht.
Na de zenuwhechting blijft de hand circa tien dagen verbonden (soms zelfs in gips), waarna de huidhechtingen worden verwijderd. Op de plaats van de zenuwhechting blijft de vinger wat overgevoelig. Verder blijft het gevoel in de vinger waarvan de zenuw is gehecht nog lang doof.
Zenuwen zijn erg dun, maar niettemin opgebouwd uit duizenden zenuwvezels. Het is niet mogelijk die allemaal te herstellen. Zelfs na ideaal herstel resteert altijd een dover gevoel dan voor het zenuwletsel.
